काठमाडौं,असोज ३१ गते ।
नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) ले नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) आयोजना गर्न अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) बाट आधिकारिक स्वीकृति (स्याङ्सन) प्राप्त भएको जनाएको छ। आईसीसीको स्वीकृतिसँगै नेपाली फ्रेन्चाइज क्रिकेट प्रतियोगिता एनपीएलको अन्तर्राष्ट्रिय विश्वसनीयता र मान्यतालाई थप मजबुत बनाउने बाटो खुलेको क्यानले जनाएको छ। प्रतियोगितालाई व्यवस्थित, पारदर्शी र अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुरूप सञ्चालन गर्न विदेशी खेलाडीको सहभागिता, भ्रष्टाचारविरुद्धको निगरानी तथा प्रविधिको प्रयोगसम्बन्धी व्यवस्था पनि अघि बढाइएको छ।
शनिबार असोज ३१ गते त्रिवि क्रिकेट मैदान, कीर्तिपुरमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा क्यानका सचिव पारस खड्काले आईसीसीबाट स्वीकृति प्राप्त भएको जानकारी दिएका हुन्। उनका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको नियामक निकायबाट स्वीकृति प्राप्त हुनु एनपीएलका लागि महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हो। यसले प्रतियोगिताको गरिमा र विश्वसनीयतालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा स्थापित गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
पत्रकार सम्मेलनमा क्यानले प्रतियोगितामा सहभागी हुने विदेशी खेलाडीका लागि आईसीसीले तोकेका प्रावधान पालना गर्नुपर्ने स्पष्ट पारेको छ। विदेशी खेलाडीले सम्बन्धित राष्ट्रिय क्रिकेट बोर्डबाट अनिवार्य रूपमा नो अब्जेक्सन सर्टिफिकेट (एनओसी) लिनुपर्नेछ। अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटबाट सन्न्यास लिइसकेका विदेशी खेलाडीका हकमा समेत सम्बन्धित घरेलु क्रिकेट बोर्डसँग समन्वय गरी आवश्यक स्वीकृति लिनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
विदेशी खेलाडीका लागि कडा मापदण्ड
एनपीएलमा विदेशी खेलाडीको सहभागिता व्यवस्थित बनाउन आईसीसीले निर्धारण गरेका नियम पालना गरिने क्यानले जनाएको छ। प्रतियोगितामा सहभागी हुन चाहने खेलाडीले आवश्यक कागजात तथा सम्बन्धित क्रिकेट बोर्डको स्वीकृति प्राप्त गर्नुपर्नेछ। यसले प्रतियोगितामा खेलाडीको सहभागितालाई नियमानुसार व्यवस्थित गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
क्यानका अनुसार प्रतियोगिता सुरु हुनुभन्दा अघिल्लो छ महिनाको अवधिमा कुनै पनि गैरकानुनी वा आईसीसीबाट अस्वीकृत क्रिकेट प्रतियोगितामा सहभागी भएका खेलाडी एनपीएल खेल्न योग्य हुने छैनन्। खेलाडी छनोट तथा सहभागिताका क्रममा यस्ता प्रावधानलाई ध्यान दिइनेछ।
विदेशी खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटबाट सन्न्यास लिएको अवस्थामा पनि सम्बन्धित बोर्डको स्वीकृति आवश्यक पर्ने व्यवस्थाले प्रतियोगितामा सहभागी हुने खेलाडीको पृष्ठभूमि र योग्यतासम्बन्धी प्रक्रिया थप व्यवस्थित बनाउने क्यानको अपेक्षा छ। फ्रेन्चाइज क्रिकेटमा अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडीको सहभागिता महत्त्वपूर्ण हुने भएकाले उनीहरूलाई अनुबन्ध गर्नुअघि नियम तथा प्रक्रियाको पालना गर्नुपर्नेछ।
म्याच फिक्सिङ रोक्न एन्टी–करप्सन कोड लागू गरिने
एनपीएललाई निष्पक्ष र विश्वसनीय बनाउन क्यानले भ्रष्टाचारविरुद्धको आचारसंहिता कडाइका साथ लागू गर्ने जनाएको छ। फ्रेन्चाइज क्रिकेटमा म्याच फिक्सिङ तथा स्पट फिक्सिङको जोखिम रहने भएकाले प्रतियोगिताभर आईसीसीको एन्टी–करप्सन युनिट (एसीयू) सम्बन्धी नियम पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन गरिने क्यानले स्पष्ट पारेको छ।
प्रतियोगितामा सहभागी खेलाडी, टोली व्यवस्थापन, फ्रेन्चाइज मालिक तथा अन्य सरोकारवालाले भ्रष्टाचारविरुद्धका नियम पालना गर्नुपर्नेछ। खेलको नतिजा वा कुनै निश्चित क्षणलाई प्रभावित पार्ने गतिविधि रोक्न तथा त्यस्ता गतिविधिबारे अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय आचारसंहिताअनुसार प्रक्रिया अघि बढाइने बताइएको छ।
नेपालमा क्रिकेटसम्बन्धी भ्रष्टाचार नियन्त्रणका लागि छुट्टै कानुन निर्माणको प्रक्रिया अघि बढिरहेको भए पनि एनपीएल सञ्चालन अवधिमा आईसीसीको अन्तर्राष्ट्रिय आचारसंहिताअनुसार अनुसन्धान तथा कारबाहीको दायरा निर्धारण गरिने क्यानले जनाएको छ।
यस व्यवस्थाले प्रतियोगितामा संलग्न सबै पक्षलाई थप जिम्मेवार र सतर्क बन्नुपर्ने अवस्था सिर्जना गर्नेछ। खेलाडीको प्रदर्शन, खेलको नतिजा र प्रतियोगिताको निष्पक्षतामाथि प्रश्न उठ्न नदिन क्यानले भ्रष्टाचारविरुद्धका प्रावधानलाई प्राथमिकतामा राखेको जनाएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार निगरानी र नियम कार्यान्वयन गर्दा एनपीएलप्रति खेलाडी, समर्थक तथा प्रायोजकको विश्वास कायम राख्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
एनपीएलको टी–२० मान्यताबारे प्राविधिक स्पष्टता आउँदै
एनपीएलको आधिकारिक ट्वान्टी–२० मान्यता (स्ट्याटस) सम्बन्धमा पनि आईसीसीसँग औपचारिक पत्राचार भइसकेको क्यानले जनाएको छ। यस विषयमा आवश्यक प्राविधिक स्पष्टता आउँदो सोमबारसम्म प्राप्त हुने अपेक्षा गरिएको पत्रकार सम्मेलनमा जानकारी दिइएको थियो।
आईसीसीबाट प्रतियोगिता सञ्चालनको स्वीकृति प्राप्त हुनु र एनपीएलको टी–२० स्ट्याटसबारे आवश्यक प्राविधिक स्पष्टता प्राप्त हुनु फरक विषय हुन्। त्यसैले प्रतियोगिताको आधिकारिक स्वरूप तथा सम्बन्धित प्राविधिक व्यवस्थाबारे थप जानकारीका लागि आईसीसीको जवाफ प्रतीक्षा गरिएको क्यानले जनाएको छ।
एनपीएलको अन्तर्राष्ट्रिय स्वरूपलाई थप व्यवस्थित बनाउन प्रतियोगितासँग सम्बन्धित नियम, खेलाडीको योग्यता र प्राविधिक पक्षलाई स्पष्ट पार्ने प्रयास भइरहेको छ। यसबाट प्रतियोगिता सञ्चालनका क्रममा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटका मापदण्डसँग मेल खाने व्यवस्था सुनिश्चित गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
डीआरएस लागू गर्ने तयारी अन्तिम चरणमा
एनपीएलमा डिसिजन रिभ्यु सिस्टम (डीआरएस) लागू गर्ने प्रक्रिया पनि अन्तिम चरणमा पुगेको क्यानले जनाएको छ। पत्रकार सम्मेलनमा सचिव पारस खड्काले यस विषयमा आगामी दुईदेखि तीन दिनभित्र आधिकारिक निर्णय सार्वजनिक गरिने जानकारी दिएका थिए।
डीआरएस क्रिकेटमा अम्पायरको निर्णयमाथि समीक्षा गर्न प्रयोग गरिने प्रविधि हो। यसको प्रयोगबाट खेलका क्रममा भएका केही निर्णयलाई उपलब्ध प्रविधिको सहायताले पुनरावलोकन गर्न सकिन्छ। विशेषगरी एलबीडब्लू, क्याच तथा अन्य विवादित निर्णयको समीक्षा गर्न यसको प्रयोग हुने गर्छ।
एनपीएलमा डीआरएस लागू गर्न सकिए प्रतियोगिताको प्राविधिक पक्ष थप व्यवस्थित बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। खेलाडी तथा टोलीले विवादित निर्णयमा समीक्षा माग्ने अवसर पाउँदा खेल सञ्चालनमा पारदर्शिता बढाउन सहयोग पुग्न सक्छ। यद्यपि, यसको प्रयोगसम्बन्धी अन्तिम निर्णय र प्राविधिक व्यवस्था क्यानले आधिकारिक रूपमा सार्वजनिक गर्न बाँकी छ।
एक टोलीमा आठ विदेशी खेलाडी, प्लेइङ–११ मा चार जनालाई स्थान
एनपीएलमा सहभागी प्रत्येक फ्रेन्चाइज टोलीले अधिकतम आठजना विदेशी खेलाडी अनुबन्ध गर्न पाउने व्यवस्था रहेको क्यानले जनाएको छ। तर, मैदानमा उत्रिने प्लेइङ–११ मा भने सातजना नेपाली र चारजना विदेशी खेलाडी अनिवार्य रहनेछन्।
यस व्यवस्थाले विदेशी खेलाडीको अनुभव र नेपाली खेलाडीको सहभागिताबीच सन्तुलन कायम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। विदेशी खेलाडीको सहभागिताले प्रतियोगिताको प्रतिस्पर्धात्मक स्तर बढाउन सहयोग पुग्न सक्छ भने नेपाली खेलाडीले पनि अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव भएका खेलाडीसँग एउटै टोलीमा रहेर खेल्ने अवसर पाउनेछन्।
फ्रेन्चाइज टोलीले खेलाडी अनुबन्ध गर्दा सम्बन्धित नियम र योग्यताको मापदण्ड पालना गर्नुपर्नेछ। विदेशी खेलाडीको एनओसी तथा अन्य आवश्यक प्रक्रिया पूरा भएपछि मात्रै उनीहरूको सहभागिता सुनिश्चित हुने व्यवस्था गरिएको छ।
एनपीएल नेपाली क्रिकेटको व्यावसायिक विकाससँग जोडिएको प्रतियोगिता भएकाले खेलाडी व्यवस्थापन, टोली संरचना र अन्तर्राष्ट्रिय नियमको पालना महत्त्वपूर्ण मानिएको छ। क्यानले यी पक्षलाई व्यवस्थित गर्दै प्रतियोगिता सञ्चालन गर्ने तयारी गरेको छ।
काठमाडौंमा आईसीसी एसिया सम्मेलन आयोजना हुने
यसैबीच, नेपाल क्रिकेट संघले आगामी नोभेम्बर १९ देखि २१ सम्म काठमाडौंमा ‘आईसीसी एसिया कन्फ्रेन्स’ आयोजना गर्न लागेको जानकारी पनि दिएको छ। तीन दिनसम्म सञ्चालन हुने सम्मेलनमा एसियाका टेस्ट तथा एसोसिएट राष्ट्रका क्रिकेट संघका अध्यक्ष, सचिव र प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) हरू सहभागी हुनेछन्।
सम्मेलनमा एसियाली क्रिकेटको नीतिगत विकास, क्रिकेटको विस्तार तथा क्षेत्रीय स्तरमा खेलको विकाससँग सम्बन्धित विषयमा छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ। विभिन्न देशका क्रिकेट प्रशासकको सहभागिताले एसियाली क्रिकेटको अवस्था, चुनौती र सम्भावनाबारे विचार आदानप्रदान गर्ने अवसर प्रदान गर्नेछ।
नेपालमा यस्तो अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन आयोजना हुनुले नेपाली क्रिकेटलाई क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा थप चिनाउने अवसरसमेत प्रदान गर्नेछ। सम्मेलनका क्रममा विदेशी प्रतिनिधिहरूलाई नेपाली क्रिकेटको विकासक्रम र यहाँको खेलकुद वातावरणबारे जानकारी गराउने अवसर मिल्नेछ।
क्यानले सम्मेलनमा सहभागी विदेशी प्रतिनिधिलाई एनपीएलको फाइनल खेल अवलोकन गराउने योजना पनि बनाएको छ। यसबाट नेपाली फ्रेन्चाइज क्रिकेट, प्रतियोगिता सञ्चालनको शैली तथा नेपालको आतिथ्यतालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रवर्द्धन गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डमा एनपीएल सञ्चालन गर्ने क्यानको तयारी
आईसीसीबाट स्वीकृति प्राप्त भएको जानकारीसँगै क्यानले एनपीएललाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार सञ्चालन गर्न विभिन्न तयारी अघि बढाएको छ। विदेशी खेलाडीको सहभागिताका लागि आवश्यक स्वीकृति, भ्रष्टाचारविरुद्धको आचारसंहिताको कार्यान्वयन, टी–२० मान्यताबारे प्राविधिक स्पष्टता तथा डीआरएस लागू गर्ने विषय प्रतियोगितासँग जोडिएका प्रमुख पक्षका रूपमा रहेका छन्।
त्यसैगरी, काठमाडौंमा आयोजना हुने आईसीसी एसिया सम्मेलन र एनपीएलको फाइनलमा विदेशी प्रतिनिधिको सहभागिता गराउने योजनाले नेपाली क्रिकेटलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चिनाउने अवसर प्रदान गर्नेछ।
क्यानका अनुसार प्रतियोगिताको विश्वसनीयता कायम राख्न नियमको पालना, निष्पक्ष प्रतिस्पर्धा र प्राविधिक व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिइनेछ। आईसीसीका प्रावधानअनुसार विदेशी खेलाडीको सहभागिता सुनिश्चित गर्ने तथा भ्रष्टाचारविरुद्धका नियम कार्यान्वयन गर्ने तयारीले एनपीएललाई व्यवस्थित रूपमा सञ्चालन गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।